Menu Zamknij

Marian Borkowski

Borkowski-Marian-fot.-©-Andrzej-Świetlik-500x500
fot. Andrzej Świetlik

Urodził się 17 sierpnia 1934 roku w Pabianicach. Studia muzyczne odbył w latach 1959-65 w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie w klasie kompozycji Kazimierza Sikorskiego oraz w klasach fortepianu Jana Ekiera i Natalii Hornowskiej. W tym samym czasie studiował muzykologię na Uniwersytecie Warszawskim, którą ukończył pod kierunkiem Józefa Chomińskiego w 1966 roku. W latach 1966-68 jako stypendysta rządu francuskiego kontynuował studia kompozytorskie u Nadii Boulanger i Oliviera Messiaena w Konserwatorium Paryskim oraz u Iannisa Xenakisa w École pratique des hautes études, a także studia muzykologiczne pod kierunkiem Jacquesa Chailley i Barry Brooka na Uniwersytecie Paryskim. Studiował również filozofię u Jeana Hyppolite i Julesa Vuillemina na Sorbonie i w Collége de France.

Brał udział w Międzynarodowych Kursach Nowej Muzyki w Darmstadt (1972, 1974) oraz w Accademia Musicale Chigiana w Sienie (1973, 1975 – Diploma di Merito), pracując w zakresie kompozycji pod kierunkiem György Ligetiego, Iannisa Xenakisa, Karlheinza Stockhausena i Franco Donatoniego.

Marian Borkowski od 1968 roku wykłada kompozycję i instrumentację symfoniczną na Uniwersytecie Muzycznym im Fryderyka Chopina w Warszawie. W 1989 roku otrzymał tytuł naukowy profesora sztuk muzycznych. Był prodziekanem Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki (1975-1978), prorektorem Akademii (1978-1981, 1987-1990), kierownikiem Katedry Teorii Muzyki (1993-1999), dziekanem Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki (1996-1999), kierownikiem Katedry Kompozycji (1999-2004), organizatorem i kierownikiem Podyplomowych Studiów Teorii Muzyki (1998-2008) oraz Podyplomowych Studiów Kompozycji (2000-2008). Od roku 2010 wykłada także kompozycję w Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy.

Był również wykładowcą na kursach mistrzowskich i sympozjach kompozytorskich (Amsterdam, Belgrad, Breaza, Bukareszt, Cleveland, Cluj, Esztergom, Klagenfurt, Kwangju, Lyon, Mexico-City, Montreal, Moskwa, Olsztyn, Paryż, Québec-City, Seul, Siena, Taegu, Taszkent, Valparaíso, Wiedeń), a od 1989 roku wykłada kompozycję jako visiting professor i guest artist w Concordia University (Montreal), University of Montreal, Conservatoire de Musique du Québec (Québec-City), Conservatoire National de Musique (Boulogne-Billancourt, Paris), Accademia Musicale Chigiana (Siena), University of Kansas (Lawrence), University of Southern California (Los Angeles), San Francisco State University, Eastman School of Music (Rochester), Georgia State University (Atlanta), Tulane University of Luisiana (New Orleans), University of North Texas (Denton), Bowling Green State University, Shenandoah University (Winchester), University of Charleston, Rice University (Houston), University of Miami, William Paterson University of New Jersey (Wayne), Baldwin-Wallace Conservatory (Berea, Ohio), Southwest Missouri State University (Springfield), Hanyang University (Seoul), Seoul Superior Conservatory of Music, Keimyung University (Taegu), Catholic University of Taegu-Hyosung, Korean National University of Arts (Seoul), University of Suwon, Seoul National University, Chonnam National University (Kwangju).

Utwory Mariana Borkowskiego były wykonywane na koncertach kameralnych i symfonicznych w 25 krajach Europy, a także w Australii, Boliwii, Chile, Iranie, Jamajce, Japonii, Kanadzie, Kolumbii, Korei Południowej, Kubie, Kuwejcie, Meksyku i USA. Znalazły się one również w programach ponad 50 krajowych i około 60 międzynarodowych festiwali muzycznych (m.in. w Aix-en-Provence, Berlinie, Bilbao, Darmstadt, Esztergom, Genewie, Kwangju, Lizbonie, Los Angeles, Lwowie, Madrycie, Meadville, Metz, México-City, Monachium, Paryżu, Salzburgu, Pusan, Santa Cruz, Seulu, St. Petersburgu, Taegu, Utrechcie, Valparaíso, Viitasaari, Warszawie, Witten). Ponadto, wiele jego kompozycji zostało nagranych w radio i telewizji (w ponad 25 krajach) oraz na ponad 50 płytach analogowych i CD wydanych przez Acte Préalable, DUX, Global Sound Media (Seoul), GM Records, MTJ, Musica Sacra Edition, Olympia (Londyn), Polonia Records, Polskie Nagrania, Muza, ProViva Intersound (Monachium), Sound-Pol, Gamma CD, Veriton.

Jako pianista koncertował w kraju i za granicą, m.in. w Austrii, Francji, Rosji, Wielkiej Brytanii, Włoszech oraz Kanadzie, Korei Południowej i Stanach Zjednoczonych. Dokonał nagrań radiowych, telewizyjnych i płytowych utworów własnych i innych kompozytorów polskich. Jako wykonawca współpracował m.in. z Andrzejem Dutkiewiczem (fortepian) i Romanem Lasockim (skrzypce).

Dorobek naukowy Mariana Borkowskiego obejmuje ponad 20 prac teoretycznych z zakresu teorii muzyki XX wieku, współczesnych technik kompozytorskich, współczesnej techniki orkiestracyjnej, sonologii, dodekafonii (a zwłaszcza warsztatu kompozytorskiego Antona Weberna) oraz muzyki polskiej XX wieku i pedagogiki kompozycji. Brał udział w kilkudziesięciu międzynarodowych kongresach, konferencjach, sympozjach, sesjach naukowych i festiwalach w kraju oraz za granicą.

Marian Borkowski jest członkiem wielu organizacji muzycznych, m.in.: Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (od 1970), Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (od 1981), The Inamori Foundation w Kyoto w Japonii (od 1988), Society for Electro-Acoustic Music w USA (od 1991), The American Biographical Institute w Stanach Zjednoczonych (od 1993), Stowarzyszenia Musica Sacra (od 2004, członek honorowy).W latach 1971-77 był wiceprezesem Oddziału Warszawskiego Związku Kompozytorów Polskich. Od 1985 jest twórcą i dyrektorem artystycznym Festiwalu „Laboratorium Muzyki Współczesnej” w Białymstoku, a od 1995 – założycielem i prezesem Stowarzyszenia „Laboratorium Muzyki Współczesnej”. Był członkiem jury wielu krajowych i międzynarodowych konkursów kompozytorskich, m.in. w Belgradzie, Florencji, Paryżu, Esztergom, Nowym Orleanie, Seulu, Suwon i Taegu.

Marian Borkowski jest laureatem II nagrody za Dram na orkiestrę (1966) na Konkursie Młodych Związku Kompozytorów Polskich (1966), nagrody za Toccatę na fortepian (1960) na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. Giovanniego Battisty Viottiego w Vercelli (1969), III nagrody za Aklamacje na 4 chóry, 6 grup instrumentalnych i organy (1964) na Konkursie Kompozytorskim im. Karola Szymanowskiego w Warszawie (1974), I nagrody za Pax in terra II na głos żeński, perkusję i organy (1988) na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim Nowej Muzyki w Nowym Jorku (1990) oraz Nagród Ministra Kultury i Sztuki (1976, 1980, 1982, 2004, 2008) oraz wielu nagród i nominacji do nagrody Akademii Fonograficznej „Fryderyk” (1998-2011).

Został też uhonorowany wieloma odznaczeniami, m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi (1977), Srebrnym Medalem Premio Vittorio Gui (Włochy, 1979), Medalem Akademii Muzycznej w Warszawie (1981), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1984), Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1985), Medalem Uniwersytetu Narodowego w Seulu (1988), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2002), Medalem Honorowym Pontificia Universidad Católica de Valparaíso w Chile (2004), Srebrnym Wawrzynem Olimpijskim (2004).

Otrzymał honorowe członkostwo Stowarzyszenia „Musica Sacra” (2004) i Towarzystwa im. Karola Nicze (2006). W roku 2005 otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Pabianic. W roku 2008 otrzymał Honorową Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich oraz Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Polskiej – Gloria Artis”. W roku 2009 otrzymał Nagrodę im. św. Brata Alberta, a w roku 2010 Medal „Za zasługi dla Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina” oraz Nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. W roku 2011 otrzymał Nagrodę Akademii Fonograficznej „Fryderyk” w kategorii „Kompozytor Roku”. W roku 2012 został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej i otrzymał „Grand Prix” Rektora Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.

więcej na www.culture.pl

Dynamics II (koncert 7 maja 2021)
Utwór napisany w styczniu – lutym 2010 roku. Jest to jednoczęściowy fresk perkusyjny o skontrastowanym przebiegu akcji muzycznej i precyzyjnie rozplanowanych napięciach energetycznych. Kompozycja opiera się na zasadach wyprowadzonych z właściwości sonorystycznych i ekspresyjnych instrumentów perkusyjnych. Elementem dominującym w utworze – generującym jego klimat sonorystyczny, energetyczny i wyrazowy – jest dynamika, która modeluje objętość brzmieniową o różnych konfiguracjach strukturalno-konstrukcyjnych, prowadzących wprost, przy poważnym udziale czynnika symetrii, do pełnej geometryzacji przestrzeni dźwiękowej. A więc, jakości brzmieniowe, zwłaszcza w obszarze rozwidleń dynamicznych i emanacji środków artykulacyjnych, stanowią funkcję poetyki sfery sonologicznej instrumentarium perkusyjnego. Ma to na celu,
w zamyśle kompozytora, wzmożenie i pogłębienie temperatury emocjonalnej
i nieustannego energetyzowania narracji dramatycznej utworu. W rezultacie kompozycja ta, moim zdaniem, stanowi szczególny przykład topodynamizmu, i to zarówno w sensie technologicznym i czystobrzmieniowym, jak i architektonicznym
i ekspresyjnym.

Marian Borkowski