Menu Close

Marek Toporowski

fot. archiwum prywatne

Jeden z najwybitniejszych klawesynistów, koncertujący również na organach, klawikordzie i historycznych fortepianach. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych wykonawców nurtu historycznego w Polsce. Otrzymał pierwsze nagrody Konserwatorium w Strasburgu w dziedzinie organów i klawesynu oraz Dyplom Koncertowy Musikhochschule des Saarlandes (organy). Od końca 2020 roku jest również członkiem zespołu Capella Cracoviensis.
Na swoim koncie ma pierwsze polskie wykonania wielu arcydzieł na historycznych instrumentach. Również wiele utworów muzyki staropolskiej zostało po raz pierwszy wykonanych bądź nagranych pod batutą Marka Toporowskiego.
Koncertuje w Polsce i za granicą. Dokonał kilkudziesięciu nagrań płytowych w Polsce, Niemczech i we Francji, w tym pierwszej rejestracji fonograficznej muzyki klawesynowej Charlesa Nobleta, kompletu dzieł George’a Fredericka Pinto oraz licznych rejestracji historycznych organów w Polsce i Niemczech (w tym, m.in. pięć płyt w serii Organy Dolnych Łużyc). Czterokrotnie otrzymał Nagrodę FRYDERYK, a wiele płyt z jego udziałem było nominowanych do tej nagrody. Nagranie Sonat fortepianowych op. 9 Jana Ladislava Dusíka było nominowane także do International Classical Music Awards.
Kolekcjonuje historyczne instrumenty klawiszowe. Jego prywatny zbiór wykorzystywany jest do organizowanych pro publico bono niekomercyjnych koncertów oraz nagrań, a także eksponowany jest w założonym przez niego zabrzańskim „Fortepianarium”. Za wybitne osiągnięcia artystyczne i pedagogiczne otrzymał tytuł profesora sztuki.

www.marektoporowski.pl

Wiek XX to okres burzliwego rozwoju elektronicznych instrumentów muzycznych. Wydaje się, że pomimo bogactwa oferowanych przez nie możliwości nie zajęły one należnego miejsca w świecie muzyki klasycznej, a muzyka rozrywkowa wykorzystała jedynie część możliwych efektów. Najbardziej znanym przedstawicielem tej grupy instrumentów są organy Hammonda, oparte na generowaniu tonów składowych przez obracające się w polu magnetycznym koła zębate. Pierwszy instrument wyprodukowany został w 1935 roku, ale opierał się na technologii wymyślonej już kilkadziesiąt lat wcześniej dla telharmonium. System syntezy alikwotowej, który umożliwia system tzw. drawbarów, przejęty został przez wiele innych firm.
Nieodzownym i, być może, w jeszcze większym stopniu definiującym specyfikę brzmienia elementem jest kolumna Leslie – system dwóch obracających się w różnych kierunkach (i w różnym tempie) głośników.
W dzisiejszych czasach nawet profesjonalni muzycy często nie zdają sobie sprawy z wysokich walorów artystycznych instrumentu, często stosując nazwę „Hammond” dla określenia jakiejkolwiek elektrycznej klawiatury. W dzisiejszym koncercie, z powodów praktycznych (transport) zastosowana zostanie współczesna emulacja organów Hammonda zastępująca generatory analogowe elektronicznymi (Clavia Nord), połączona jednak z oryginalną kolumną Leslie.
Program koncertu skonstruowany został w taki sposób, aby umożliwić przedstawienie instrumentu jako pełnowartościowego partnera w muzykowaniu kameralnym, umożliwiającego zastosowanie ciekawych ciepłych barw świetnie stapiających się z brzmieniem fletu. Dużą część programu stanowią zatem kompozycje przełomu XIX i XX wieku; okresu, w którym organy Hammonda rozpoczynają czas swojej świetności. W niektórych utworach do oryginalnej warstwy tekstowej dołączone zostaną improwizacje w stylu uwzględniającym specyfikę Hammonda.

Cykl Marka Toporowskiego Impresje lubelskie powstał w 2025 roku na zamówienie miasta Kazimierz Dolny oraz flecisty Łukasza Długosza. Dedykowany został Teresie Księskiej-Falger, wybitnej osobistości muzycznego Lublina. Składa się z opracowań 6 tańców z XVI-wiecznej tabulatury Jana z Lublina. Każdy taniec opracowany został dwukrotnie: jako transkrypcja i współczesna parafraza. Pierwotna wersja przeznaczona jest na 2 flety i instrument klawiszowy, późniejsza wersja na flet i instrument klawiszowy nagrana została dla potrzeb promocji zabytków Kazimierza Dolnego przez flecistę Łukasza Długosza i klawesynistkę Elżbietę Ziarnik.

Program dopełnią napisane specjalnie dla Marka Toporowskiego utwory Ryszarda Borowskiego, które, mamy nadzieję, pozwolą w pełni ukazać możliwości instrumentu. Tango oraz Blues dla Marka (2026) to miniatury napisane specjalnie na ten koncert. Wariacje Postgolbergowskie to cykl wariacji opartych na sławnym temacie Bacha, mających w założeniu uzupełniać oryginalne Wariacje Jana Sebastiana; w takiej funkcji zostały również wykonane po raz pierwszy w 2025 roku w ramach Dni Bachowskich Akademii Muzycznej w Krakowie.

Marek Toporowski