{"id":17305,"date":"2025-04-28T18:46:47","date_gmt":"2025-04-28T18:46:47","guid":{"rendered":"https:\/\/wsm.art.pl\/?page_id=17305"},"modified":"2025-04-28T19:00:17","modified_gmt":"2025-04-28T19:00:17","slug":"2025-zemlinsky","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wsm.art.pl\/?page_id=17305","title":{"rendered":"2025 ZEMLINSKY Alexander von"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Alexander von Zemlinsky (1871-1942)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Alexander von Zemlinsky (mahlerfundation.org)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ur. 14 pa\u017adziernika 1871 w Wiedniu, zm. 15 marca 1942 w Larchmont w stanie Nowy Jork<\/span><\/span>; austriacki kompozytor i dyrygent. W latach 1884-92 kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w konserwatorium w Wiedniu u A. Doora (fortepian), F. Krenna, R. Fuchsa (harmonia i kontrapunkt) oraz J.N. Fuchsa (kompozycja). W latach 1895-96 dyrygowa\u0142 za\u0142o\u017con\u0105 przez siebie amatorsk\u0105 orkiestr\u0105 Polyhymnia, w kt\u00f3rej Arnold\u00a0Sch\u00f6nberg \u2013 jego p\u00f3\u017aniejszy szwagier i przyjaciel \u2013 gra\u0142 na wiolonczeli. Zemlinsky przez kilka miesi\u0119cy udziela\u0142 mu tak\u017ce nieformalnych lekcji kompozycji. W\u00a01896 otrzyma\u0142 nagrod\u0119 ksi\u0119cia Luitpolda za swoj\u0105 pierwsz\u0105 oper\u0119 <\/span><\/span>Sarema<\/i><\/span><\/span>, wystawion\u0105 z sukcesem w monachijskiej Hofoper. W 1900 w wiede\u0144skiej Hofoper mia\u0142a miejsce premiera jego drugiej opery <\/span><\/span>Es war einmal\u2026<\/i><\/span><\/span> pod dyrekcj\u0105 G. Mahlera.
<\/span><\/span>W roku 1900 przyj\u0105\u0142 stanowisko g\u0142\u00f3wnego dyrygenta wiede\u0144skiego teatru operetkowego Carltheater. W tym czasie pozna\u0142 Alm\u0119 Schindler, kt\u00f3rej udziela\u0142 lekcji kompozycji i z kt\u00f3r\u0105 po\u0142\u0105czy\u0142a go g\u0142\u0119bsza relacja. Zwi\u0105zek trwa\u0142 kr\u00f3tko, poniewa\u017c Alma ostatecznie odrzuci\u0142a Zemlinsky\u2019ego, wydarzenia te jednak mia\u0142y odd\u017awi\u0119k w jego utworach jeszcze przez d\u0142ugi czas (opera <\/span><\/span>Der Zwerg<\/i><\/span><\/span>). Od 1903 dawa\u0142 tak\u017ce lekcje orkiestracji w szkole Eugenii Schwarzwald. Do jego uczni\u00f3w nale\u017celi m.in. A.\u00a0Berg, A. Webern i E. Wellesz. W p\u00f3\u017aniejszym okresie prywatnych lekcji kompozycji udziela\u0142 E.W. Korngoldowi. W 1903 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Theater an der Wien, a w 1904 do nowej Volksoper. Wiosn\u0105 1907 otrzyma\u0142 posad\u0119 dyrygenta wiede\u0144skiej Hofoper, jednak ju\u017c na pocz\u0105tku 1908 kontrakt zosta\u0142 rozwi\u0105zany i Zemlinsky p<\/span><\/span>owr\u00f3ci\u0142 do pracy w Volksoper. W 1911, po \u015bmierci swojego mentora i promotora Gustawa Mahlera, Zemlinsky przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pragi, gdzie do 1927 by\u0142 dyrektorem muzycznym w Neues Deutsches Theater. Od 1920 sprawowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 rektora Deutsche Akademie f\u00fcr Musik und darstellende Kunst w Pradze, prowadz\u0105c klas\u0119 kompozycji i dyrygentury.
<\/span><\/span>W 1927 przyj\u0105\u0142 posad\u0119 pierwszego dyrygenta Krolloper w Berlinie, kt\u00f3r\u0105 w tym czasie kierowa\u0142 O. Kemperer. Uczy\u0142 w Musikhochschule w Berlinie i dyrygowa\u0142 go\u015bcinnie w wielu miastach europejskich, m.in. w Barcelonie, Brnie, Pary\u017cu, Rzymie i Warszawie. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Filharmoni\u0105 Czesk\u0105. W grudniu 1931 poprowadzi\u0142 berli\u0144sk\u0105 premier\u0119 <\/span><\/span>Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny <\/i><\/span><\/span>K. Weilla. Opera ta, odrzucona przez \u015brodowiska prawicowe, odnios\u0142a komercyjny sukces. Wiosn\u0105 1933 w zwi\u0105zku z antysemick\u0105 polityk\u0105 Hitlera by\u0142 zmuszony wyjecha\u0107 z Niemiec. Wr\u00f3ci\u0142 do Wiednia, gdzie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 komponowaniu. Tego samego roku w Zurychu wystawiona zosta\u0142a jego nowa opera <\/span><\/span>Der Kreidekreis<\/i><\/span><\/span>, kt\u00f3ra zyska\u0142a uznanie krytyk\u00f3w. Po przy\u0142\u0105czeniu Austrii do III Rzeszy wiosn\u0105 1938 Zemlinsky zdecydowa\u0142 si\u0119 opu\u015bci\u0107 kraj. We wrze\u015bniu wyjecha\u0142 z \u017con\u0105 Louise i c\u00f3rk\u0105 do Pragi i stamt\u0105d przez Rotterdam do Nowego Jorku. Rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad now\u0105 oper\u0105 <\/span><\/span>Circe<\/i><\/span><\/span>, ale wkr\u00f3tce zacz\u0105\u0142 podupada\u0107 na zdrowiu i ca\u0142kowicie przesta\u0142 komponowa\u0107.
<\/span><\/span>Jako dyrygent Zemlinsky by\u0142 ceniony zar\u00f3wno za doskona\u0142e interpretacje muzyki W.A. Mozarta, G. Mahlera i R. Straussa, jak i kompozytor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych (prowadzi\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 prawykona\u0144 utwor\u00f3w A. Sch\u00f6nberga). W okresie 16 lat dzia\u0142alno\u015bci w Pradze, mimo wielu przeciwno\u015bci, uda\u0142o mu si\u0119 utrzyma\u0107 jako\u015b\u0107 muzyczn\u0105 produkcji operowych i koncert\u00f3w symfonicznych na najwy\u017cszym poziomie. W 1925 krytyk muzyczny Leo Schleissner nazwa\u0142 ten okres \u201cer\u0105 Zemlinsky\u2019ego\u201d, podkre\u015blaj\u0105c jego wp\u0142yw na \u017cycie muzyczne miasta. Zemlinsky zaprezentowa\u0142 w tym czasie wiele wsp\u00f3\u0142czesnych dzie\u0142 scenicznych (m.in <\/span><\/span>Der Ring des Polykrates<\/i><\/span><\/span> i <\/span><\/span>Violant\u0119<\/i><\/span><\/span> E.W. Korngolda,<\/span><\/span> Jenuf\u0119<\/i><\/span><\/span> L. Jan\u00e1\u010dka, <\/span><\/span>Cudownego Mandaryna <\/i><\/span><\/span>B. Bart\u00f3ka, <\/span><\/span>Jonny spielt auf<\/i><\/span><\/span> E. Krenka, <\/span><\/span>Cardillaca <\/i><\/span><\/span>P. Hindemitha, dokona\u0142 prawykonania fragment\u00f3w <\/span><\/span>Wozzecka<\/i><\/span><\/span> A. Berga), nie waha\u0142 si\u0119 te\u017c si\u0119ga\u0107 po repertuar budz\u0105cy w wi\u0119kszych o\u015brodkach muzycznych wiele kontrowersji (<\/span><\/span>Sancta Susanna<\/i><\/span><\/span> P. Hindemitha). Wydarzeniem, kt\u00f3re odbi\u0142o si\u0119 echem r\u00f3wnie\u017c poza granicami kraju by\u0142o prawykonanie <\/span><\/span>Oczekiwania<\/i><\/span><\/span> Sch\u00f6nberga w 1924, entuzjastycznie przyj\u0119te przez krytyk\u00f3w.
<\/span><\/span>W 1922 zosta\u0142 dyrektorem muzycznym nowo utworzonego Stowarzyszenia Prywatnych Wykona\u0144 Muzycznych (Prager Verein f\u00fcr Musikalische Privatauff\u00fchrungen), kt\u00f3re w okresie swej dwuletniej dzia\u0142alno\u015bci zaprezentowa\u0142o kilkadziesi\u0105t kompozycji, g\u0142\u00f3wnie dzie\u0142 Regera, Debussy\u2019ego, Sch\u00f6nberga, Berga i Weberna.
<\/span>By\u0142 czynnym \u015bwiadkiem rewolucji, jakie dokonywa\u0142y si\u0119 w muzyce w latach 1890-1940. Jego j\u0119zyk muzyczny \u0142\u0105czy bogactwo tradycji p\u00f3\u017anoromantycznych z nowymi trendami pierwszych dekad XX w.
<\/span><\/span>Mimo wielkiego uznania, jakim darzony by\u0142 jako dyrygent, i sukces\u00f3w, z jakim przyjmowane by\u0142y poszczeg\u00f3lne jego dzie\u0142a, kariera Zemlinsky\u2019ego nie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119, a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 przy\u0107miona zosta\u0142a przez dokonania bardziej radykalnych tw\u00f3rc\u00f3w. W kontek\u015bcie wydarze\u0144 politycznych w Austrii i Europie \u015brodkowej w latach 30-tych, a tak\u017ce nowych technik kompozytorskich i awangardy muzycznej w kolejnych dekadach po wojnie, jego spu\u015bcizna zosta\u0142a na kilkadziesi\u0105t lat zapomniana. Dopiero w latach 70-tych jego utwory zacz\u0119to ponownie wykonywa\u0107 i nagrywa\u0107.<\/span><\/p>

opracowano na podstawie biogramu na portalu<\/strong>
www.polskabibliotekamuzyczna.pl<\/strong><\/a><\/p>

\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alexander von Zemlinsky (1871-1942) Alexander von Zemlinsky (mahlerfundation.org) Ur. 14 pa\u017adziernika 1871 w Wiedniu, zm. 15 marca 1942 w Larchmont w stanie Nowy Jork; austriacki…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-17305","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/17305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17305"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/17305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17325,"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/17305\/revisions\/17325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wsm.art.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}