Roman Palester

(1907-1989), naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku 7 lat, kontynuował ją w Instytucie Muzycznym w Krakowie (1919-21), następnie w Konserwatorium Lwowskim (1921-25) pod kierunkiem Marii Sołtys. Od 1925 studiował historię sztuki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Równocześnie od 1928 odbywał studia w Konserwatorium Warszawskim w klasie Kazimierza Sikorskiego, uzyskując w 1931 dyplom w zakresie teorii muzyki i kompozycji. Za swój debiut uznał wykonanie w tym samym roku w Warszawie Muzyki symfonicznej (1930), która odniosła potem sukces podczas festiwalu Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej w Londynie. W latach 1931-39 Roman Palester wiele podróżował, głównie do Paryża. Jego utwory były wykonywane i nagradzane w Polsce i za granicą, m.in. w 1935 na Konkursie Towarzystwa Wydawniczego Muzyki Polskiej Wariacje na orkiestrę kameralną zdobyły I nagrodę, zaś w 1937 na Światowej Wystawie Paryskiej balet Pieśń o ziemi otrzymał złoty medal. W tym czasie kompozytor pisał też wiele muzyki filmowej, teatralnej i radiowej. Brał czynny udział w życiu muzycznym; od 1936 pełnił funkcję sekretarza, zaś w latach 1938-39 wiceprezesa Stowarzyszenia Kompozytorów Polskich. Od 1937 był wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej, w 1939 uczestniczył w organizowaniu XVII Festiwalu Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej w Warszawie i Krakowie. Był członkiem Rady Naczelnej Stowarzyszenia Autorów ZAiKS oraz rady muzycznej Towarzystwa Szerzenia Sztuki Polskiej wśród Obcych.

Lata II wojny światowej spędził Palester w Warszawie. W 1940 przez około 6 miesięcy był więziony na Pawiaku. Podczas Powstania Warszawskiego stracił wiele partytur swoich utworów. Po wojnie zamieszkał w Krakowie. W latach 1945-47 pracował jako profesor kompozycji w tamtejszej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej. Od maja do sierpnia 1945 pełnił także funkcję prorektora tej uczelni. W 1947 zamieszkał w Paryżu jako delegat Ministerstwa Kultury i Sztuki. Dwa lata później, po Zjeździe Kompozytorów i Krytyków Muzycznych w Łagowie Lubuskim, na którym proklamowano socrealizm, podjął decyzję o wyemigrowaniu z Polski. Artysta został skreślony z listy członków Związku Kompozytorów Polskich, zerwano z nim umowy wydawnicze, jego nazwisko zostało objęte zapisem cenzury. Do 1951 Palester wraz z żoną mieszkał w Paryżu, w latach 1952-72 pracował w Monachium jako kierownik działu kulturalnego polskiej sekcji radia Wolna Europa, potem wrócił do Paryża. W latach 60-tych kompozytor otrzymał na Zachodzie wiele znaczących nagród; był pierwszym polskim muzykiem – laureatem nagrody im. Alfreda Jurzykowskiego. W 1977 zezwolono na ponowne wykonywanie utworów Palestra w Polsce.

W 1981 Związek Kompozytorów Polskich anulował wcześniejszą decyzję i przyznał kompozytorowi godność członka honorowego. W 1983 Palester odwiedził Polskę uczestnicząc w Krakowie w prawykonaniu Te Deum – Hymnus pro gratiarum actione dedykowanego Janowi Pawłowi II.

Zgodnie z ostatnią wolą kompozytora jego spuścizna wróciła do Polski.