Henryk Wars

(właściwie Warszawski) urodził się w Warszawie w 1902 roku, zmarł w 1977 roku w Stanach Zjednoczonych; kompozytor, dyrygent, aranżer, autor tekstów.

Ukończył Konserwatorium Warszawskie, gdzie studiował u wybitnych profesorów, takich jak: Roman Statkowski, Henryk Melcer i Emil Młynarski. Przez pewien czas był dyrektorem muzycznym wytwórni płyt gramofonowych Syrena-Record.

Debiutował w 1928 piosenką New York Times śpiewaną przez Tadeusza Olszę, ale sukces przyniosła mu dopiero piosenka Zatańczmy tango, która stała się przebojem. Producenci filmowi bardzo chętnie współpracowali z Warsem, ceniąc jego melodyjne i chwytliwe utwory, które zazwyczaj przyczyniały się do sukcesu filmu. By wymienić tylko te najpopularniejsze: Bezimienni bohaterowie, Szyb 23, Jego ekscelencja subiekt, Jaśnie pan szofer, Szpieg w masce, Piętro wyżej, Manewry miłosne, Zapomniana melodia. Piosenki Warsa śpiewane były przez najlepszych piosenkarzy i piosenkarki tamtych czasów: Tadeusza Olszę, Hankę Ordonównę, Tolę Mankiewiczównę, Eugeniusza Bodo, Mieczysława Fogga i in. Wiele z nich stało się prawdziwymi i niezapomnianymi przebojami, np. Zapomnisz o mnie, On nie powróci już, Miłość ci wszystko wybaczy, Umówiłem się z nią na dziewiątą, Sex appeal, Czy tutaj mieszka panna Agnieszka, Pierwszy znak, Powróćmy jak za dawnych lat, Ach jak przyjemnie, Zimny drań.

Szczytowym okresem w działalności kompozytorskiej dla potrzeb filmu był rok 1937, kiedy to Henryk Wars skomponował muzykę i piosenki do 13 filmów. Był także autorem tekstów do piosenek filmowych – używał pseudonimu „Fraska”.

Jako dyrygent był angażowany kolejno do teatrów: Hollywood, Cyganeria i Cyrulik Warszawski. W 1934 przez dłuższy czas pracował jako muzyk w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do Polski, na zamówienie Polskiego Radia, nagrał na taśmie Stille’a recital fortepianowy muzyki jazzowej, transmitowany 3 stycznia 1935 przez radio berlińskie. Jesienią 1935 dyrygował w Teatrze Letnim przedstawieniami operetki Szczęśliwy pech J. Berstla.

W latach 1938–1939 występował jako dyrygent koncertów symfonicznych, organizowanych przez Stowarzyszenie Muzyki Symfonicznej. W tym czasie po raz pierwszy pojawia się na polskich płytach termin „swing” w kompozycjach Henryka Warsa z filmu Zapomniana melodia, nagranych przez jego orkiestrę dla Syreny-Record.

Do wybuchu II wojny światowej Henryk Wars mieszkał i komponował przy Al. Jerozolimskich 23. Odbywały się tam próby z artystami wykonującymi jego utwory; w salonie stały dwa fortepiany Steinway – biały i czarny. Uczestniczył aktywnie w pracach Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych i często zasiadał we władzach tego stowarzyszenia (od 1936  był jego sekretarzem).

Tuż przed wybuchem II wojny Wars został zmobilizowany i brał udział w kampanii wrześniowej. Dostał się do obozu jeńców wojennych, z którego zdołał uciec. W 1940 przebywał we Lwowie, organizując tam big band liczący ponad dwudziestu muzyków i solistów. Ze swoim zespołem koncertował w różnych miastach ZSRR, do momentu powołania armii gen. Andersa. Muzycy wstąpili do armii i odtąd występowali w jednostkach wojskowych stacjonujących na terenie ZSRR, a następnie wędrując wraz z frontem udali się do Iranu, Palestyny, Egiptu, Włoch.

W 1947 roku, po demobilizacji, Wars udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał w Hollywood w nadziei na kontynuowanie swojej kariery kompozytora muzyki filmowej. Przez siedem lat nie mógł znaleźć zatrudnienia, żył w nędzy. Pierwsze zamówienie na muzykę do filmu otrzymał dopiero w 1954, potem pojawiły się następne (np. do westernu Big Heat z Glennem Fordem, do serialu telewizyjnego Flipper).

W sumie skomponował muzykę do 37 amerykańskich filmów. Stał się także cenionym kompozytorem amerykańskiej muzyki rozrywkowej. Jego kompozycje mieli w repertuarze m.in. Bing Crosby, Dorris Day, Brenda Lee, Diana Shore, Jimmie Rogers, Mel Thorme. Największą popularność zdobyły wówczas takie piosenki, jak Sleep my Child, Over and over (dzięki wykonaniu Margaret Witting stała się wielkim przebojem, płytę sprzedano w półmilionowym nakładzie; w Polsce wykonywała ją Anna German), Little Shephard, Good Love, Speak to Me pretty, Walk with Him, That Cotton Candy. Popularność jego kompozycji zaowocowała także wieloma kontaktami towarzyskimi – poznał Henry’ego Manciniego, zaprzyjaźnił się z Polą Negri.

Komponował również znacznie ambitniejszą muzykę. Jest autorem utworów symfonicznych – Concertiny na fortepian i orkiestrę dedykowanej Maurice Ravelowi, Symfonii nr 1, Trzech poematów symfonicznych, kwartetów smyczkowych, sonat na skrzypce i fortepian, preludiów fortepianowych, baletu Maalot, do którego choreografię przygotował Stefan Wenta, a także licznych utworów kameralnych. Należał do stowarzyszeń twórców amerykańskich: Akademii Filmowej i Akademii Muzycznej.

Pierwszy i ostatni raz po II wojnie światowej odwiedził Warszawę w 1967. Nagrał wówczas dla Polskiego Radia swą suitę jazzową Manhattan Impresions, dyrygował w Filharmonii Warszawskiej, wystąpił w Telewizji Polskiej i Polskiej Kronice Filmowej, udzielił wielu wywiadów prasowych. Zamierzał na stałe powrócić do Europy. Plany te zniweczyła choroba.